torsdag 22. desember 2016

Inspirert av Kåre Tveter

Eg var innom Galleri Svalbard i 2009, der vart eg heilt bergteken av dei nesten heilt kvite bileta til Kåre Tveter. Den store kvite flata med antydinga av eit landskap i det kvite, var noko som traff noko inni meg. Det handlar nok om at Tveter hadde greidd å lage bilete av det eg har sett i fjellet i snø og skodde så ofte.

Eg har prøvd å skape liknande bilete sjølv. Det er ikkje enkelt, det er ein hårfin ballansegang mellom heilt kvitt og for mykje detaljar.

Dette bilete vart til i Liefdefjorden på nordsida av Svalbard nokre dagar seinare. Sjølv om det ikkje kjem klart fram, er det eit sumarbilete. Men skodde og snø, eller i dette tilfellet ein bre, er det same uansett årstid.


Dette er eit haustbilete frå Svalbard i 2011. I Kongsfjorden, ikkje langt frå Ny Ålesund. Det er ikkje snø som gjer det kvitt i dette tilfellet, bare den tjukke skodda som låg over fjorden.

Tilslutt har eit bilete frå nyttårseftan 2015 frå heimlege trakter. Denne gongen er det ekte vare med snø, skodde og vinter. For dei som ikkje kjenner seg att, kan eg nevne at det er frå Vesle Hengsvatnet.

Bilete på ein liten dataskjerm kan derimot aldri gje det same sterke inntrykket som ein får av dei store bileta på Galleri Svalbard. Eg vil anbefale alle å stikke innom galleriet får å sjå Kåre Tveter samlinga, dersom ein likevel er i Longyearbyen.

mandag 11. januar 2016

Isroser

Når véret endrar seg frå mildt og fuktig til kaldt, er det forhold for isroser. Når ein er heldig og kan kombinere dette med dei riktige lysforholda, er det mogleg å få spanande bilete med uendeleg mange variasjonar i mønsteret.


















onsdag 29. april 2015

GPS til kamera, del 4

Då eg skreiv dei andre delane, trudde eg at eg hadde funne ei løysing som fungerte. Der tok eg feil, og det viser kor viktig det er med ordentleg utprøving før ein konkluderer.

Blåtann GPS og Aokatec Ak-4NII blåtannplugg

Aokatec Ak-4NII er ein liten plugg til å setje i kontakta på kamera. Pluggen koblar seg så til ein blåtann-GPS i nærleiken. Dette er tilsynelatande ein elegant løysing, ikkje minst med tanke på at det er trådlaust. Pluggen er akkurat stor nok til å feste ein navnelapp på. Men han er så liten at ein ikkje vil greie å finne han att dersom ein mastar han. Det siste er derimot løyst med ei lita snor som ein fester i auga til kamerareima. Og denne snora er heilt naudsynt, for pluggen ramlar ut i tide og utide. Med GPS som står på heile tida, unngår ein problem med oppstartstid, men batteribruken vert større.

Det fyrste problemet dukkar opp når batteriet i GPS-en går tomt. På langtur, vert ein avhengig av to ulike batterityper. Logistikken er langt enklare når GPS-en brukar straum frå kamerabatteriet. Til dagleg bruk, må ein bare hugse på å lade opp GPS-batteriet ofte nok.

Det andre problemet dukka opp då GPS-en brått forsvann. Med små, lause objekt i fotoveska, er det alltid ein risiko for at noko kan ramle ut. GPS-en forsvann truleg i forbindelse med dei fyrste bileta om dagen, og at eg tok GPS-en opp for å slå han på. Han var i alle fall borte seinare på dagen. Ettersom dette skjedde midt i elgjakta, og eg ikkje hadde moglegheit til å koma meg i nokon butikk på dagtid, måtte eg låne meg ein blåtann-GPS.

GPS-en eg fekk lånt meg, hadde sin eigen batterisparefunksjon. Dersom ingenting var kobla til i nokre minutt, slo han seg av. Det vil seie at dersom pluggen ramla ut av kamera, slo GPS-en seg av. På grunn av dette, måtte eg stadig vekk vente på at GPS-en fekk fiks. Eg passa sjølvsagt på å unngå slik batterisparefunksjon når eg kjøpte meg ny blåtann-GPS.

Når eg har nevnt dei praktiske problema med løysinga, er det på tide å nevne dei begrensingane som produsenten har bakt inn i produktet. Dei fleste blåtann-GPS-ane har dårleg eller ingen visning av kor god kvalitet det er på posisjonen. Dette er ikkje ulikt dei andre dedikerte kamera-GPS-ane. Men Aokatec har gjort heilt uforståeleg valg ved at dei endrar dataene frå GPS-en slik at kamera får beskjed om at det alltid er 4 satelittar som er grunnlag for posisjonen. Det er derfor ingen moglegheit å vurdere kvaliteten i ettertid. Fy skam på Aokatec for dette valget.

Aokatec Ak-G1s

I motsetning til blåtannpluggen over, er Ak-G1s ein plugg med GPS inne i pluggen. Denne GPS-en er altså ein mini kamera-GPS som brukar straum frå kamerabatteriet. Pluggen er omlag dobelt så stor som blåtann-pluggen.

I likheit med blåtann-pluggen over, har også denne ei snor til å feste i auga til kamerareima. Så lenge det er batteri i kamera, er deet straum til GPS-en. GPS-en har også av-på-knapp, slik at han kan slåast av for å spare batteri.

Problemet er at GPS-en har innebygd batterisparefunksjon. GPS-en slår seg av og på saman med at ein aktiverer kameraet. Det vil seie at GPS-en må startast opp kvar einaste gong ein tar opp kamera. Kor lang tid GPS-en brukar på å få fiks, er avhengig av kor lenge sidan han var aktivert sist. Ved sporadisk fotografering gjennom dagen, kunne det bli mykje venting, men stort sett ikkje uproblematisk mykje venting med dei riktige rutinene. Dersom ein passar på at kameraet vert aktivert med eingong ein tar det opp, har GPS-en som oftast fiks før ein rekk å søke, fokusere og fotografere.

Det store problemet med lang oppstartstid dukkar opp når ein flytt seg langt over kort tid. GPS-en greier ikkje å få den fyrste fiksen etter oppstart når ein har stor fart. Ein innebygd funksjon i GPS-en gjer at han sender siste posisjon til kameraet. Dette er ein funksjon som er tenkt å vera lur dersom ein er inne eller andre plassar med dårleg satelittsikt, og ein held seg på same plassen. I fly har ikkje ein kvarter gamal posisjon nokon verdi. I tillegg til å sende verdilause posisjonar, held klokka i GPS-en seg oppdatert, og det er heile tida riktig klokkeslett som vert sendt til kamera, ikkje tidspunktet for posisjonen som vert sendt. Denne kombinsjonen gjer at det ikkje lar seg gjera å plukke ut kva for bilete som har fått riktig posisjon, og kva for bilete som har fått ein gaman posisjon. Til bruk i fly og helikopter, er denne GPS-en ubrukeleg.

Som blåtann-pluggen, rapporterer denne GPS-en også alltid 4 satelittar, uavhengig av kor mange som har vore grunnlag for posisjonen, og uavhenig av om posisjonen er fersk eller gamal. Fy skam på Aokatec for dette valget. 

Konklusjon

Til tross for desse problema, er dette 2 ulike løysinga som eg har lang erfaring med. Og eg kan ikkje beint fram fråråde nokon av løysingane, dersom ein er kjent med begrensingane og kan forhalde seg til det.

Av dei løysingane eg presentert i dei 4 fyrste delane, er det bare Garmin-GPS-en som er fullgod teknisk og som gjev full kontroll på posisjonskvaliteten. Men den store einingen i kombinasjon med ledning, gjer det likevel til ein mindre eigna løysing til dagleg fotografering.

onsdag 5. november 2014

Isbjørnviku

Ettersom me er midt i isbjørviku er det på sin plass å ta fram nokre isbjørbilete.


fredag 23. mai 2014

Lesetips Svalbard

I den seinare tida har Kartverket lagt ut mykje kartdata for fri nedlasting. Dette er data som likevel ikkje er så tilgjengeleg for folk flest, ettersom det krevst noko kompetanse for å bruke det. Men Kartverket har også nokre produkt som dei er mindre kjent for, og som også har vorte tilgengeleg for nedlasting. Den norske los er eit slikt produkt.

Den norske los er eit oppslagsverk som fungerer som eit supplement til sjøkart. Sjølv er eg å rekne som landkrabbe, og farvatnsbeskriving er langt utanfor mitt interessefelt. Men eg har vore interessert i Svalbard i lang tid og har lese det meste eg har kome over av litteratur om denne øygruppa. Det er utgjeve mykje litteratur om Svalbard det siste hundreåret, og mange av desse bøkene er reine presentasjonar av Svalbard der mykje av innhaldet er attkjennande frå den eine boka til den andre, og der hovudfokuset er på land. Men ei bok utmerkar seg ved å vera heilt ulik alle andre, og det er det 7. bindet av Den norske los. I tillegg til å vera seilingsvegleiar, tar også boka for seg mykje av kva ein kan oppleva på land. Eg har ei tidlegare utgåve av boka, og fortrekk nok boka når eg skal kose meg med lesinga. Men den nedlastbare versjonen er søkbar og derfor godt eigna som oppslagsverk. At fila er gratis og lett tilgjengeleg, gjer at alle Svalbardinteresserte bør kjenne til dette verket.

tirsdag 27. november 2012

GPS til kamera, del 3

Med D2Hs og D2X kom Nikon med eit nytt grensesnitt til GPS'en. Denne gongen tok dei i bruk den etablerte, runde 10-pins-kontakta. Det same grensesnittet er brukt i alle seinare modellar med denne kontakta. Seinare (D90 og nyare modellar) har andre modellar som ikkje har denne 10-pins-kontakta, fått GPS-tilkobling i ei mindre kontakt.

Sjølv om datainnhaldet frå GPS'en fortsatt er det same, NMEA 0183, var ikkje dei elekroniske signala dei same lengre. For å kople til ein vanleg seriell GPS, måtte det til litt elektronisk tilpasning i ledningen. No var det altså ikkje så enkelt å lodde ledningen sjølv. Nikon leverte ein overgang, MC-35, som både var dyr og klumpete. pc-mobile.net leverer ein billegare, og meir elegant løysing som fungerer heilt greit.

Seriell-til-10-pins-overgang frå pc-mobile.net.


Med D200 som var det fyrste "billige" kamerahuset som hadde støtte for GPS, kom det etterkvart nokre oppskrifter på gjer-det-sjølv-GPS'ar på nettet. Men alle desse oppskriftene kravde at ein greidde å håndere loddebolten på eit litt meir avansert nivå enn det eg nokon gong har greidd.

Det kom etterkvart også kommersielle GPS'ar til Nikon-kamera. Desse GPS'ane har stort sett vore ein liten GPS på storleik med ein fyrstikkask, til å plassere i blitzskoen på kamera. GPS'en har så ein ledning til 10-pins-kontakta. Det er verdt å merke seg at plasseringa i blitzskoen bare er ein praktis plass å ha GPS'en. Dersom ein treng blitzskoen til andre ting, som til dømes ein blitz, kan GPS'en henge i ledningen.

 

Den fyrste dedikerte kamera-GPS'en eg hadde var ein Solmeta geotagger N2

Solmeta geotagger N2

Av-på-knappen har 3 stillingar, off, auto og on. På auto slår GPS'en seg av og på i takt med kameraet, dette er bra med tanke på å spare batteriet, men ulempa er at ein alltid må vente litt for at GPS'en skal vera klar. På on er GPS'en alltid på, og altså alltid klar. Ettersom GPS'en har sitt eige batteri som varar i mange timar, er dette den posisjonen eg alltid brukte på dagsturar.
På overnattingsturar, utan moglegheit for lading undervegs, var eg meir forsiktig og brukte auto, eller slo GPS'en av og på ved behov. Dersom batteriet vert tomt, tar GPS'en straum frå kameraet, men då slår han seg av og på i takt med kameraet, uavhengig av om brytaren står på auto eller on. Dette er ein fornuftig straumstyring, og eg skulle ynskje at fleire av kamera-GPS'ane fungerte på same måte.

Denne GPS'en har også kompass, slik at fotoretningen også vert registrert (avhengig av at kameraet støtter dette). Dette avheng sjølvsagt av at GPS'en peikar same vegen som kameraet, i praksis at GPS'en er montert i blitzskoen. Men kompasset fungerer ikkje med kamera på høgkant. Nøyaktigheita på kompasset er også så dårleg at eg aldri har greidd å bruke desse dataene til noko fornuftig. Ideen er god, men i praksis fungerer det ikkje.

Ettersom GPS'en brukar same kontakt som fjernutløysaren, er denne, og dei fleste andre liknande kamera-GPS'ar, utstyrt med ei eigen kontakt for fjernutløysar. Denne kontakta er ei 2,5mm stereojackplugg, og ein låsbar fjernutløysar (lik den på øverste og på nederste biletet) fulgte med.

Svakheita, og det som til slutt tok livet av denne GPS'en, var kontakta mellom GPS'en og ledningen.


For å lade opp det innebygde batteriet, bytter ein ledningen med ein ladeledning som ein putter inn i næraste USB-kontakt. Men denne kontakta i GPS'en er av alt for dårleg kvalitet. Etter halvannan års bruk, byrja det å bli dårleg kontakt.For lading var det jo bare å lirke litt til ladelampa lyste, og så la GPS'en ligge heilt i ro.
For bruk på kameraet, var det også litt lirking i ledningen til GPS-symbolet på kamera på opp. Dersom ein ikkje var påpasseleg, skjedde det ikkje anna enn at koordinatane ikkje vart registrert. Det var i alle fall det eg trudde, heilt til eg missta bilete på grunn av denne dårlege kontakta.

Eg hadde aldri tenkt tanken på at eg kunne misste bilete på grunn av dårleg kontakt mellom kamera og GPS, før eg hadde ei økt med radiobasert fjernutløysar. Det viste seg etterpå at GPS'en ikkje hadde hatt kontakt med kamera, og ettersom fjernutløysaren var kopla via GPS'en, var det ikkje eksponert eit einaste bilete frå økta.

Etter dette har ikkje denne GPS'en vore brukt. Ettersom kontakta bare fungerer dårlegare og dårlegare, fungerer han heller ikkje som reserve-GPS lenger.

Eit misslukka forsøk på å erstatte Solmeta-GPS'en

Yongnuo N-918/N1.
Den avbilda GPS'en er ein heilt enkel kamera-GPS heilt utan instillingar. Legg merke til den elegante kamerakontakta som ligg fint oppover langs spegelhuset, i motsetning til dei to øverste bileta, der kontakta stikk rett ut og er i vegen for alt og alle. Denne kontakta er også det einaste positive eg har å skrive om denne GPS'en.

GPS'en vert kopla til kamera og slår seg av og på i takt med kamera. Men ettersom GPS'en slår seg av med kamera, tar det alltid litt tid for han å bli klar etter at kamera er slått på. I motsetning til andre andre GPS'ar eg har erfaring med, greier denne derimot ikkje ein såkalla varmstart. Ein vanleg GPS brukar til vanleg ca 45s på å slå seg på dersom han har vore avslått over eit lengre tidsrom, men dersom han har bare har vore avslått eit kortare tidsrom, treng han bare nokre sekund for å slå seg på. Det er slik GPS-systemet skal fungere.

Denne GPS'en fungerer i praksis ikkje, og er heilt verdilaus!

Denne GPS'en er derimot ikkje i stand til å gjera ein slik rask start. Om GPS'en bare har vore avslått ein sekund, treng han over minuttet på å slå seg på att, så lenge er det sjeldan at kameraet mitt er aktivt. I tillegg har han eit minne som forsyner kamera med siste posisjon, det vil seie den posisjonen som ein var sist kamera var aktivt lenge nok til at GPS'en fekk starta opp ordentleg, dette kan vera veker eller månader sidan. Resultatet er at det ser ut som GPS'en er klar, ettersom GPS-symbolet på kamera lyser. Blinkinga på sjølve GPS'en er også så lik før og etter GPS'en har funne posisjonen sin, at ein aldri veit om ein får riktig posisjon eller ikkje. GPS'en fungerer rett og slett ikkje i praksis, og er i altså heilt verdilaus.

Mitt råd når det gjeld Yongnuo N-918/N1

STYR UNNA!

tirsdag 6. november 2012

GPS til kamera, del 2

Mitt fyrste digitale kamera var ein Nikon D1X. Dette kameraet hadde moglegheit for å kople til GPS for å registrere koordinatar i biletefilene. Dette kameraet og D1H hadde ei eigen kontakt til GPS, ei 2,5mm stereojackkontakt.


Ettersom det ikkje var nokon kommersielle løysingar tilgjenge, måtte ein lage ledningen sjølv. Det er litt forunderleg å lese bruksanvisninga der det står at ein ikkje må bruke utstyr frå andre produsentar ettersom dette kan skade kameraet. Men når ein kjem til kapittelet om GPS, står det at no må ein fram med loddebolten og lodde sjølv. Data-inn skulle matast på den innerste ringen, den midterste ringen var jord, og tuppen vart ikkje brukt. Dataene skulle sendast som NMEA 0183 versjon 2.0.1 med 4800b/s.


Mi fyrste GPS-løysing til dette kameraet var ein lånt Garmin GPS 76. Denne GPS-en hadde ei rund kontakt med fire pinnar, straum inn, data inn, data, ut og jord. Ettersom GPS-en var lånt og budsjettet tomt, måtte eg lage ledningen av luft og kjærleik, og ellers det eg måtte ha tilgjengeleg. 2,5mm stereojackplugg fann eg i enden av eit øydelagt håndfrisett til ein mobiltelefon. Ettersom ledningen satt fast i denne enden, var det bare å lage ein plugg som passa i GPS-en, og løysinga var ferdig. denne pluggen støypte eg av limpistollim. Dette vart ei løysing som ikkje var veldig robust, og vart bare brukt på dei bileta der koordinatane hadde ein litt større verdi. Men det fungerte heile tida fram til eg fekk meg min eigen GPS.


Etter ei tid fekk eg tak i ein billig Garmin Etrex. Til denne fekk eg tak i ferdig kontakt med ledning til GPS-en. Denne ledingen lodda eg så rett inn på den tidlegare nevnte håndfrisettledningen. No hadde eg endeleg min fyrste robuste GPS-løysing til kameraet. GPS-en var liten nok til å ligge i fotoveska, og han vart derfor brukt på alle bileta.


Neste GPS var ein Garmin GPSmap 60X. Denne var noko større enn den gule Etrex'en, men hadde kart, noko som gjorde han meir interessant som eit orienteringsverktøy. For å ikkje trenge bera med meg 2 GPS-ar når eg var på tur, måtte eg sjølvsagt lage meg ein ny ledning til den nye GPS-en. Denne gongen fekk eg tak i ein plugg utan ledning til GPS-en. Eg valde å ikkje øydelegge den gamle ledingen, og måtte derfor få tak i ein 2,5mm jackplugg. Ledning med 3,5mm stereojackplugg i begge endar hadde eg allereie, og når eg fann ein overgangsledning til 2,5mm, valde eg å bruke desse. Det vil seie at eg delte ledningen med 3,5mm plugg i to og lodda den eine av desse til GPS-pluggen. Så bruke eg overgangen for at dette skulle passe i kameraet. Denne ledningen var langt frå så robust som den fyrste ledingen min. Derfor har denne vorte reparert mange gonger, og ledningen er bytta ut med den andre enden av ledningen, og seinare er jackpluggen bytta ut. Til sist er heile ledningen bytta ut att. Det som ein har laga sjølv, er heldigvis greit å reparere sjølv også.